· Bijeljina
Bijeljina je grad i srediste istoimene opcine u sjeveroistocnom dijelu Bosne i Hercegovine. Povrsina opcine je 734 km?, a ukupni broj stanovnika iznosi otprilike 150.000. Grad je historijsko srediste Semberije i jedan od najbogatijih gradova Bosne i Hercegovine. Kao plodan ravnicarski grad cini jedan od centara za proizvodnju i trgovinu hranom. Bijeljina je prepoznatljiva po prostranom centralnom trgu, ciju ljepotu uvecava prijatan ambijent Gradskog parka.
· Historija
Bijeljina se prvi put spominje 1446. godine. Od Zvornika je kroz Bijeljinu prolazio srednjovjekovni put koji je isao za Macvu, Mitrovicu i Hok. Franjevacki samostan Svete Marije, u poljima, u okolini Bijeljine spominje se 1514. godine. Tom razdoblju pripadaju trinaest stecaka, od kojih su dva dekorirana, a na cetiri se nalaze fragmentarno citljivi napisi. U zaseoku Mitrovicima, selo Gornji Dragaljevac, na dva lokaliteta nalaze se tri stecka, od kojih je jedan ukrasen motivima biljne stilizacije i predstavom zivotinje i prenijet na zgradu dragaljevacke osnovne skole. U Osmanskom dobu, zupa Bijeljina pripada nahiji Koraj. Kao sjediste kadiluka pominje se 1634. godine. Za razdoblja Austrijske okupacije i u ratu 1876. godine, grad je veoma nastradao.
Od Islamskih sakralnih objekata, posebno se istice Sultan Sulejmanova ili Atik dzamija, zanimljiva po tome sto njena munara ima dva serefeta. Sagradjena je na temeljima starije, prije 1566. godine sagradjene istoimene dzamije, koja je bila tesko ostecena u napadu Austrijske vojske 1716. godine i sve do 1739. godine je koristena kao crkva. Nakon obnove, 1893. godine spada medju ljepse i prostranije sakralne Islamske gradzevine u BiH. Muhamed Nedzihi-pasina dzamija sagradjena je 1839/1840. Manji objekt sa drvenom munarom, Salihbegovica dzamija, potice iz 1875/76 godine. Hrpica dzamija ima kamenu munaru. Pravoslavni manastir sa crkvom Svete Trojice, nalazi se na izvoru rjecice Tavne, 18 km od Bijeljine.Prvi put se spominje 1548. godineSjeveroistocni cosak Bosne odavno se zove Semberija.Hamdija Kresevljakovic je smatrao da je naziv Semberija u vezi sa rodom Osmanske vojske koji se, kako navodi zvao zemberi (strijelci). Rijec zemberek je perzijskog porijekla i znaci: opruga, spirala. Prema Abdulahu Skaljicu, to je neka vrsta puske ili topa sa zemberekom. Prema tome naziv Semberija mogao je postati samo u Osmansko vrijeme, ne prije prve polovine 16. stoljeca, a smatra se da su u tom kraju zivjeli vojnici Janjicari - Zemberdzije. Bijeljina, grad u Semberiji, spominje se prvi put u vrijeme Osmanskog carstva 1634. godine kao sjediste kadiluka. Evlija Celebija je ostavio zapis:
"Kasaba Bijeljina je vojvodaluk (i) pasin domen (hass) na teritoriju Zvornickog sandzaka (...) Ta kasaba nalazi se na vrlo plodnom i Zitorodnom velikom polju koje obiluje travom i vodom. Ona ima pet mahala, sa pet stotina lijepih, daskom pokrivenih kuca, prizemnih i na sprat. U svakoj kuci ima ziva voda. U bascama na hiljade divnih pticijih melodija osvjezavaju ljudsku dusu i okrjepljuje covjecije zdravlje. Od svih dobrih kuca je veliki odzak Alipase Cengica, koji je pokriven rubinskim i crvenim crijepom.To je dobar dvor (...) tako da mu u svoj Bosni nema ravna. U blizini tog Saraja nalazi se jedan gaj u kome se ogromna stabla uzdizu do neba (...) Klima je prijatna i tu ima svakovrsnog voca koje je na glasu."
Bijeljinsko utvrdzenje sastojalo se od Sarampova - Hendeka, odnosno rova sa palisadama (parmakluk) oko kamenih objekata: dzamije sultana Sulejmana II i hamama koji je bio kraj dzamije. Osim toga, tu su bile i dvije spahijske kule nastale u 17. stoljecu. Austrijanci su u septembru 1716. godine napali Bijeljinu, ciji su stanovnici pruzili jak otpor. Kako nisu imali tvrdzave, branili su se iz dzamije i hamama koji su bili ozidani od tesanog kamena. Neprijatelj je topovima znatno ostetio obje te zgrade. A jednu je spahijsku kulu lagumom djelomicno razorio, a drugu ostetio. Bijeljina je tada pala pod vlast Austrije, koja je grad napustila tek 1739. godine, poslije jos jednog Austro-Osmanskog rata. Poslije ponovnog uspostavljanja Osmanske vlasti u Bijeljini opet nije bio sagradjen utvrdjeni grad nego je onaj sarampov obnovljen. Takav je sarampov bio i u Janji. Za vrijeme Osmanske uprave Bijeljina je bila poznata po velikom broju trgovaca i obrtnika raznih specijalnosti. Godine 1868. Bijeljina je spojena telegrafskom zicom sa Tuzlom i Sarajevom. Bijeljinu su u vrijeme Srpsko-Osmanskog rata 1876/1887. opsjedale jedinice Srbijanske drinske vojske. Ta Drinska vojska (20.000 pripadnika) najprije je zauzela Mali Zvornik i Sakar, a zatim je preko Bujuklisa ade presla na ovu stranu i napala Bijeljinu. Zahvaljujuci jakom otporu i dobroj organizaciji Bosnjaka i Osmanske vojske, Srbijanske jedinice pretrpjele su gubitke i morale su se povuci neobavljena posla.
Bijeljina je opcinski centar ravne Semberije i blagog podbrdja Majevice. Nalazi se pri samom jugozapadnom zavrsetku Semberije gdje ova ravnica pocinje da prelazi u blago zatalasani brezuljkasti predio pocevsi od brda Obrijez. Prostor opcine Bijeljina zahvata 734 kvadratna kilometra. Opcina Bijeljina se sa juga i zapada granici sa opcinama Brcko, Lopare, Ugljevik, Zvornik, Teocak, sa sjevera rijekom Savom i Drinom sa istoka, tako da zauzima krajnji sjeveroistok Republike Bosne i Hercegovine.
· Stanovnistvo
Prema rezultatima popisa iz 1991. godine, na opcini Bijeljina je zivjelo ukupno 96.796 stanovnika, od toga 30.007 (31%) Bosnjaka, 57.110 (59%) Srba i 9.679 (10%) ostalih.
Nazalost, Bijeljina je ostala bez svojih Bosnjackih stanovnika, koji su postali zrtve Etnickog ciscenja tokom agresije Srbije na Republiku Bosnu i Hercegovinu.Od 30.000 prijeratnih Bosnjaka (koji su vecinski cinili Grad (Carsiju)),danas u Bijeljini nije ostalo ni nekoliko stotina. Naredni popis po UN-ovim najavama bit ce odrzan 2010. godine.
· Klimatski uvjeti
Bijeljinu zahvata umjerena kontinentalna klima sa godisnjom osuncanoscu 1800-1900 sati i umjerenom oblacnoscu koja je najveca u Januaru, Februaru i Novembru, a najmanja u Junu, Julu i Septembru. Srednja vrijednost mraznog zraka iznosi 163 dana i traje od oktobra do aprila. Najvise je padavina u Maju i Junu, a najmanje u Martu i Septembru, tako da je prosjecni iznos padavina oko 850 mm/m. U prosjeku snijeg se zadrzava 40 dana godisnje. Srednja Julska temperatura iznosi 22 stepena, Januarska -1, dok je srednja godisnja temperatura oko 11 stepeni. Relativna vlaznost zraka iznosi 70-80%.
Bistrik je vodeni tok koji tece od sela Dvorovi do usca u drugi Bijeljinski vodeni tok Dasnicu, malo prije usca u Savu kod uzvisenja Visoc.Bistrik, ustvari predstavlja jedan presuseni rukavac Drine.Druga rjecica u opcini Bijeljina je Dasnica koja skuplja male potocice iz niskog podbrdja Majevice.Danas su ovi vodeni tokovi kroz ravnicu Semberiju skoro presusili zbog meliorizacije i prosijecanja kanala Dasnica, koja sa dva racvanja ide od Janje do Gornjeg Crnjelova i priblizno oznacava granicu ravne Semberije. Juznom granicom opcine Bijeljina tece rjecica Tavna, i rijeka Janja koja ima duzinu od 57 km, i povrsinu sliva od oko 300 kvadratnih km i protjece kroz tri opcine Semberije i Majevice.Cuvena je ljekovita banja Dvorovi, u selu Dvorovi, 6 km od Bijeljine.U sklopu ljecilista izgradzen je i otvoreni bazen, Olimpijskih razmjera koji se puni termalnom i pitkom vodom. Termalna voda banje Dvorovi, cija je temeperatura visa od 38 stepeni C, tretira se kao hipertermalna voda i pomaze u lijecenju raznih koznih oboljenja, nekih oblika ekcema i postreumatskih stanja. Izvanredne uvjete za kupanje i ribolov pruza desna obala Drine, pred njen utok u Savu.
· Geoloska postavka
U geoloskom smislu ravna Semberija je nekada bila dio Panonskog mora (Paratetis) koje je trajalo od pocetka miocena oko 30 miliona godina, i presusilo je u toku ledenih doba. Danasnji izgled ravnice je rezultat rada erozija u toku ledenih doba, i narocito rijecnih naplavina - fluvijalne erozije. Brezuljci su rezultat marinsko-jezerskih sedimenata, za razliku od Majevice koja je flisni Dinarid. U Semberiji koja predstavlja ravnu naplavinu rijeke Drine preovladava plodna crnica i degradirani cernozem, a dijelom i ritske crnice i rijecni nanosi.
· Kultura
Bogati fond Narodne biblioteke, osnovane 1932. godine, cini oko 100.000 naslova. Muzej Semberije osnovan je 1970. godine sa posebnim osvrtom na bogata arheoloska nalazista na tlu Semberije.
Prvu pismenost Semberci su ranije stjecali po manastirima. 1838. u Bijeljini je otvorena prva Osnovna skola konfesionalnog tipa. Od 1992.Bijeljina ima i Visokoskolske ustanove - Visu skolu za Vanjsku trgovinu i Uciteljski fakultet, koje pohadjaju studenti iz cijele Republike Bosne i Hercegovine.
Pored gimanzije Filip Visnjic i Srednje Muzicke skole, u Bijeljini postoji Poljoprivredni Srednjoskolski centar, Srednja Tehnicka skola (sa ElektroTehnickim i Masinskim smijerovima), Ekonomska i Gradjevinska skola. Poslije drugog svijetskog rata promjenjen je skolski sistem, tako da je 1951. otvorena prva Osmogodisnja Osnovna skola, a 5 godina kasnije i druga. Treca i cetvrta osnovna skola otvorene su 1959., odnosno 1966. godine. Od 1953. u gradu postoji i Osnovna Muzicka skola.
· Poznate licnosti Bijeljine i Semberije:
· Knez Ivo od Semberije (dobrotvor i humanista 1760-1840)
· Filip Visnjic (poznati narodni guslar 1767-1834)
· Hadzi hfz. Abdulah ef. Budimlija (glavni imam Bijeljine do 1992. godine).
